Afscheid

Een afscheid is het, maar terwijl ik naar binnen stap, realiseer ik me dat we elkaar pas voor de tweede keer zullen zien in drie, vier misschien al wel vijf jaar tijd. Ik kijk naar de anderen. Zullen zij die steen in hun maag voelen, die je zo ongenadig vergezelt wanneer je weet dat het laatste “tot ziens” nadert? Waarbij “tot ziens” natuurlijk ridicuul klinkt, maar wat moet je anders zeggen, wanneer je ondanks alles de lijn vast probeert te houden?

In plaats van een roerend afscheid, wordt het een warm welkom, het weerzien. Dat lijkt de hele middag te zijn, voor alle aanwezigen. Is dit het warme bad dat ooit mijn thuis was? De spreekwoordelijke Brabantse gezelligheid? Of is het omdat het allemaal mensen zijn die staan voor dezelfde zaak: mensen met weinig kansen op de arbeidsmarkt toch aan een baan helpen?

“Is er nog werk?”, vraag ik een vrouw met wie ik in gesprek ben.
“Jazeker!”, antwoordt ze stellig. “Bijvoorbeeld in de zorg, daar zitten ze te springen om mensen. Veel allochtone vrouwen willen juist wel in die sector werken. Maar krijg het maar eens bij elkaar.”
“Waarom lukt dat dan niet?”, vraag ik. “Vooroordelen?”
“Zeker. Maar ook moet je als werkgever soms iets extra’s doen, of ze op een andere manier benaderen om ze binnen te krijgen.”
“Maar het is toch juist goed?” Ik zie het voor me: meer vrouwen met Turkse, Marokkaanse en allerlei andere achtergronden in de ouderenzorg. Waarmee bovendien ouderen uit hun eigen land of het land van hun ouders een bekende aanblik treffen en met wat geluk iemand met wie ze de taal van vroeger kunnen spreken. Ineens schieten de jonge vrouwen weer door mijn hoofd die ik een tijd geleden geïnterviewd heb. Nota bene omdat hun opleiding opgeheven werd. Het artikel was een laatste poging om te laten zien hoe nuttig die opleiding nu juist was. “Bewoners zijn vaak verrast als ik liedjes uit hun jeugd zing tijdens het werk”, vertelde een Afrikaanse me. “Hoe ken jij die nou?”, vragen ze me dan. “Die leer ik op school.” Want juist hun opleiding gaf dat extra dat nu een werkgever moet bieden. Inzicht in de Nederlandse cultuur: wat vinden mensen hier beleefd en wat nu juist heel erg raar? Hoe neem je mensen voor je in en hoe stoot je ze af? Zaken die je best kunt leren, als iemand maar even de tijd neemt om jou erop te wijzen. Of zoals de Filipijnse verzorgende juist moest leren om haar mond open te doen als ze vond dat iets anders moest of beter kon. “Ik heb altijd geleerd dat je als ondergeschikte niet tegen de baas in mag gaan. Hier wordt het juist gewaardeerd als ik mijn mening geef.”

De verhalen dwalen met me mee terwijl ik de pratende mensen bekijk. En ze worden aangevuld met weer nieuwe verhalen, over de vertrekkende man. Over hoe hij eens een groep vrouwen op werkstage aan een tafel zette om washandjes te vouwen. “Ik weet niet of u thuis nog washandjes heeft”, zegt de begeleidster van de vrouwengroep, “maar daar is niet veel aan te vouwen.” Al snel ontdekte ze dat het de man daar helemaal niet om te doen was. Aan die tafel, helemaal achterin zijn bedrijf, ontstonden gesprekken. Verhalen over wat moeilijk was in hun leven, legden de vrouwen stukje bij beetje op die tafel neer. Ze bevroegen en beluisterden elkaar.
Alweer dwalen mijn gedachten af. Nu naar een ander verhaal dat de man mij zelf verteld heeft. Over mensen die, net als de vrouwen, vanuit een moeilijke uitkeringssituatie zouden komen werken. Maar eerst moesten er sportkleren komen, vertelde de man. De gemeente, die de mensen stuurde, begreep er niets van. Sportkleren om te gaan werken? Nee, eerst wordt er gesport. Sporten is gezond, het activeert, maar het doet ook wat anders. En daarnaar was de man op zoek. Sport verbroedert, het maakt een team van een groepje individuen. En toen het een team was, konden ze het bedrijf in.

Het is een bont gezelschap, deze middag. Mannen in pak en in spijkerbroek. Vrouwen in allerlei kleuren. De mens moet wel haast de enige diersoort zijn waarbij de uitdossing omgekeerd is. Mannen zo onopvallend mogelijk en vrouwen die zich versieren met kettingen, oorbellen, lippenstift en bovenal vrolijke, in het oog springende creaties. Maar dat niet alleen. Er zijn beleidsmakers, naar verluidt drie wethouders, voortrekkers, uitvoerders en mensen die hard aan het werk zijn om iedereen van lekkere hapjes en drankjes te voorzien. Er is de jonge man met twee universitaire opleidingen die zijn schouders ophaalt bij de gedachte dat hij over een tijd een andere baan wil. Het gaat hem lukken, waarom zou hij zich er druk over maken? En er is de jonge vrouw die alle kansen grijpt die op haar pad komen. “Ik studeer voor kraamverzorgster”, begint ze haar verhaal. In gedachten zie ik haar in de schoolbanken. “Maar de stage moet wachten, want ik ben gezakt voor mijn rijbewijs. Over ruim een maand kan ze pas opnieuw op. “Ik werk ook”, gaat ze verder. “In de thuiszorg, maar dat kan gelukkig op de fiets.” Ik vraag haar of ze zelf ook kinderen zou willen. “Zou willen? Ik heb kinderen”, zegt ze. “De jongste is drie.” Ik rol bijna om. Drie? Ik durf niet te vragen hoe oud ze dan was toen de oudste geboren werd, waarvan ik hoop dat die niet ouder dan vier is. “Mijn oudste is 13. Ik ben dertig. Ik weet het, de meeste mensen schatten me veel jonger.” Werkend, studerend, alleen met de zorg voor haar kinderen omdat haar man in het buitenland werkt, en van harte hopend dat ze de volgende keer wel slaagt voor haar rij-examen.

Er komen mooie woorden voorbij over de vertrekkende man. “Hij is een ambassadeur van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen”, zegt de een.
“Stage lopen bij zijn bedrijf was een vormende ervaring”, zei de ander. En ondanks de P van People en de sociale houding, blijkt de man vooral een goede en bevlogen ondernemer. Maar dat had ik eerder al gezien.

Terwijl ik wacht op het werkelijke afscheid, vang ik nog een gesprek op. “Wie kan hem vervangen? Ik zou het niet weten.” “Niemand.” Onvervangbaar zijn klinkt misschien ontroerend, maar nu even triest. Eén troost: de man is niet echt weg, hij is alleen ergens anders. Op een plaats waar ze nog niet gewend zijn aan zijn insteek en aanpak, maar waar ze hopelijk gauw zullen zien hoeveel je daarmee kunt bereiken, voor en met mensen die anders kansloos zouden zijn.

Leave a Comment

Posting your comment...

Subscribe to these comments via email